Ambulatoryjna opieka zdrowotna

Uwagi metodologiczne

Prezentacja danych statystycznych według województw. UWAGA: Po zaznaczeniu kilku województw elementy graficzne inne niż mapa przedstawiają wartość średnią dla zaznaczonych regionów. Gdy nie są wskazane województwa, prezentowana jest wartość ogólnopolska.

Źródłem danych jest sprawozdawczość Głównego Urzędu Statystycznego sporządzana na formularzu o symbolu ZD-3 (Sprawozdanie z ambulatoryjnej opieki zdrowotnej), a także sprawozdawczość resortowa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji sporządzana na formularzu MSWiA-32 (Sprawozdanie z działalności ambulatoryjnej samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej i Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA). Dane obejmują działalność podmiotów wykonujących działalność leczniczą w zakresie ambulatoryjnej opieki zdrowotnej podstawowej i specjalistycznej (np. przychodni, poradni, ośrodków zdrowia, izb chorych), zarejestrowanych w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą oraz lekarzy prowadzących praktyki zawodowe (indywidualne i grupowe), realizujących w okresie sprawozdawczym świadczenia zdrowotne finansowane ze środków publicznych (w ramach umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia). Dane dotyczące ambulatoryjnej opieki zdrowotnej nie obejmują praktyk lekarskich i stomatologicznych działających wyłącznie w ramach środków niepublicznych. 

W ramach sprawozdawczości pozyskiwane są informacje dotyczące liczby poradni podstawowej (POZ) i specjalistycznej (AOS) opieki zdrowotnej według stanu w dniu 31 grudnia, a także liczby porad lekarskich udzielonych w ciągu roku w poszczególnych rodzajach poradni, z podziałem uwzględniającym wybrane grupy wieku i płeć pacjentów. Działalność ambulatoryjna obejmuje wyłącznie porady udzielone przez lekarzy i lekarzy dentystów, a od 2016 r. również porady psychologów. Dane nie obejmują porad udzielonych np. przez felczerów, pielęgniarki i fizjoterapeutów, a w poradni psychologicznej nie wykazuje się sesji terapeutycznych. Ze względu na zmiany w systemie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, wprowadzone od 1 października 2017 r., w sprawozdaniach za 2017 r. zostały wyodrębnione informacje dotyczące porad nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej udzielonych w podstawowej opiece zdrowotnej (także w ramach podkontraktów ze szpitalem na wykonywanie tych porad), natomiast w grupie poradni medycyny sportowej zaczęto pozyskiwać dane o poradach udzielonych pacjentom w wieku 65 lat i więcej. Od 2020 r. dodano pytanie o liczbę udzielonych teleporad. Od 2024 r. w dziale Specjalistyczna opieka zdrowotna wyodrębniono poradnię psychologiczną, która wcześniej była wykazywana w ramach poradni „innej specjalności”. W prezentowanych danych ogólnych o poradach nie uwzględniono danych z izb przyjęć oraz ze szpitalnych oddziałów ratunkowych, dotyczących liczby porad ambulatoryjnych udzielonych pacjentom niehospitalizowanym, które przekazywane są na formularzach o symbolach: MZ-29 (Sprawozdanie zo działalności szpitala ogólnego) oraz MSWiA-43 (Sprawozdanie z działalności szpitala ogólnego i szpitala specjalistycznego).

Klasyfikacja poradni ambulatoryjnych
Dane o poradniach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej prezentowane są dla 29 grup rodzajów poradni, w tym podstawowej opieki zdrowotnej, w oparciu o część VIII resortowego kodu identyfikacyjnego, charakteryzującego specjalność komórki organizacyjnej zakładu leczniczego. Kody zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie systemu resortowych kodów identyfikacyjnych oraz szczegółowego sposobu ich nadawania (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 173).

Podstawowe pojęcia:
Ambulatoryjna opieka zdrowotna – według ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz .U. z 2025 r. poz. 1461) – udzielanie przez świadczeniodawców świadczeń opieki zdrowotnej osobom niewymagającym leczenia w warunkach całodobowych lub całodziennych. 
Ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne – finansowane ze środków publicznych są udzielane na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Specjalistyczne świadczenia ambulatoryjne realizowane są przez poradnie i przychodnie specjalistyczne lub przez specjalistyczne praktyki lekarskie. Skierowanie nie jest wymagane do świadczeń: ginekologicznych i położniczych, stomatologicznych, wenerologicznych, onkologicznych, psychiatrycznych, dla osób chorych na gruźlicę, dla osób zakażonych wirusem HIV, bądź też w innych przypadkach określonych w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 1461) lub w odrębnych przepisach.
Przychodnia – zakład leczniczy podmiotu leczniczego, w którym udziela się ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych podstawowej lub specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej.
Praktyka lekarska – udzielenie przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych, w szczególności: badanie stanu zdrowia, rozpoznawanie chorób i zapobieganie im, leczenie i rehabilitacja chorych, udzielanie porad lekarskich, a także wydawanie opinii oraz orzeczeń lekarskich.
Podstawowa opieka zdrowotna – świadczenia zdrowotne profilaktyczne, diagnostyczne, lecznicze, rehabilitacyjne oraz pielęgnacyjne z zakresu medycyny ogólnej, rodzinnej i pediatrii, udzielane w ramach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej.
Porada – świadczenie zdrowotne udzielone przez lekarza, lekarza dentystę lub psychologa.
Nocna i świąteczna opieka zdrowotna – świadczenia w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej udzielane od poniedziałku do piątku w godzinach od 18.00 do 8.00 dnia następnego oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy, w tym podstawowe świadczenia w nagłych przypadkach lub w kontynuacji leczenia.
Świadczenie zdrowotne – działanie służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania.
Teleporada – porada medyczna lub psychologiczna realizowana na odległość z wykorzystaniem połączenia telefonicznego lub innych systemów teleinformatycznych.

Powiązane opracowania:
Ambulatoryjna opieka zdrowotna w 2025 roku (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/ambulatoryjna-opieka-zdrowotna-w-2025-r-,13,10.html)
Zdrowie i ochrona zdrowia w 2024 roku (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/pomoc-dorazna-i-ratownictwo-medyczne-w-2025-r-,14,10.html)
Zeszyt metodologiczny. Statystyka zdrowia i ochrony zdrowia – sprawozdawczość GUS (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/zeszyt-metodologiczny-statystyka-zdrowia-i-ochrony-zdrowia-sprawozdawczosc-gus,21,2.html)

Temat dostępny w bazach danych:
Bank Danych Lokalnych -> Ochrona zdrowia, opieka społeczna i świadczenia na rzecz rodziny (https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/temat)
Dziedzinowe Bazy Wiedzy -> Społeczeństwo -> Zdrowie i ochrona zdrowia (https://dbw.stat.gov.pl/dashboard/214)

Opracowanie:
Urząd Statystyczny w Krakowie 
Ośrodek Statystyki Zdrowia i Ochrony Zdrowia
ul. Kazimierza Wyki 3, 31-223 Kraków
tel. +48 12 41 56 011
https://krakow.stat.gov.pl