Pomoc doraźna i ratownictwo medyczne

Uwagi metodologiczne

Prezentacja danych statystycznych według województw. UWAGA: Po zaznaczeniu kilku województw elementy graficzne inne niż mapa przedstawiają wartość średnią dla zaznaczonych regionów. Gdy nie są wskazane województwa, prezentowana jest wartość dla całego kraju.

Źródłem danych jest sprawozdawczość Głównego Urzędu Statystycznego sporządzana co roku na formularzu o symbolu ZD-4 (Sprawozdanie z pomocy doraźnej i ratownictwa medycznego). Dane dotyczące ratownictwa medycznego i pomocy doraźnej obejmują działalność jednostek zgłoszonych do systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne (zespoły ratownictwa medycznego, lotnicze zespoły ratownictwa medycznego, szpitalne oddziały ratunkowe) oraz jednostek organizacyjnych szpitala wyspecjalizowanych w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych dla ratownictwa medycznego (np. izby przyjęć). 

Jednostki systemu ratownictwa medycznego
Zgodnie z ustawą z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. 2026 r. poz. 141 t.j.) jednostkami systemu są szpitalne oddziały ratunkowe oraz zespoły ratownictwa medycznego, które dzielą się na podstawowe, specjalistyczne, motocyklowe i lotnicze. Dane obejmują też izby przyjęć, które zostały zgłoszone jako jednostki współpracujące z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne. Szpitalne oddziały ratunkowe funkcjonują na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz.U. 2025 r. poz. 1646 t.j.). Liczba zespołów ratownictwa medycznego, lotniczych zespołów ratownictwa medycznego, szpitalnych oddziałów ratunkowych oraz izb przyjęć została podana według stanu w dniu 31 grudnia.  

Kadra medyczna zespołów ratownictwa medycznego i medyczne czynności ratunkowe
Dane dotyczące kadry medycznej są podane według stanu w dniu 31 grudnia i obejmują osoby pracujące w zespołach ratownictwa medycznego i lotniczych zespołach ratownictwa medycznego, dla których jest to główne miejsce pracy. Dane dotyczące aktywności zespołów ratownictwa medycznego (zrealizowane wyjazdy/wyloty oraz osoby, którym udzielono świadczeń zdrowotnych w miejscu zdarzenia) obejmują również działalność lotniczych zespołów ratownictwa medycznego.

Świadczenia zdrowotne udzielone w szpitalnych oddziałach ratunkowych lub izbach przyjęć
Dane obejmują wyłącznie szpitalne oddziały ratunkowe działające w ramach Systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne i izby przyjęć szpitali zgłoszone do współpracy z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne. W związku ze zmianą na formularzu ZD-4, od 2025 r. dane dotyczące osób, którym udzielono świadczeń zdrowotnych w szpitalnym oddziale ratunkowym lub w izbie przyjęć zakończonych wypisem, są nieporównywalne do lat poprzednich.

Podstawowe pojęcia:
izba przyjęć (IP) – jednostka organizacyjna szpitala wyspecjalizowana w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych dla ratownictwa medycznego, współpracująca z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne.
lekarz systemu – osoba spełniająca wymagania określone w art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.
miejsce zdarzenia – miejsce, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące stan nagłego zagrożenia zdrowotnego i obszar, na który rozciągają się jego skutki. 
pielęgniarka systemu – osoba spełniająca wymagania określone w art. 3 pkt. 6 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.
ratownik medyczny – osoba spełniająca wymagania określone w art. 10 i art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.
system Państwowe Ratownictwo Medyczne – system, który tworzy się w celu realizacji zadań państwa polegających na zapewnieniu pomocy każdej osobie znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
szpitalny oddział ratunkowy (SOR) – komórka organizacyjna szpitala w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, stanowiąca jednostkę systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, udzielająca świadczeń opieki zdrowotnej osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Udziela świadczeń opieki zdrowotnej polegających na wstępnej diagnostyce oraz podjęciu leczenia w zakresie niezbędnym dla stabilizacji funkcji życiowych osób, które znajdują się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, zarówno przetransportowanych m.in. przez zespoły ratownictwa medycznego, jak i zgłaszających się samodzielnie. Szpitalny oddział ratunkowy organizuje się w szpitalach, w których znajduje się co najmniej: oddział chirurgii ogólnej z częścią urazową, oddział chirurgii dziecięcej (w przypadku szpitali udzielających świadczeń zdrowotnych dla dzieci), oddział chorób wewnętrznych, oddział pediatrii (w przypadku szpitali udzielających świadczeń zdrowotnych dla dzieci), oddział anestezjologii i intensywnej terapii, oddział anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci (w przypadku szpitali udzielających świadczeń zdrowotnych dla dzieci), pracownia diagnostyki obrazowej, miejsce udzielania świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.
zespoły ratownictwa medycznego – jednostki systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, podejmujące medyczne czynności ratunkowe w warunkach pozaszpitalnych. Zespół ratownictwa medycznego jest wyposażony w specjalistyczny środek transportu sanitarnego spełniający cechy techniczne i jakościowe określone w Polskich Normach przenoszących europejskie normy zharmonizowane. W skład każdego z typów niżej wymienionych zespołów wchodzi kierowca, w przypadku gdy żaden z członków zespołów ratownictwa medycznego nie spełnia warunków, o których mowa w art. 106ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zespoły ratownictwa medycznego dzielą się na: (a) zespoły specjalistyczne, w skład których wchodzą co najmniej trzy osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych, w tym lekarz systemu oraz pielęgniarka systemu lub ratownik medyczny; (b) zespoły podstawowe: dwuosobowe, w skład których wchodzą dwie osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych będące pielęgniarką systemu lub ratownikiem medycznym oraz trzyosobowe, w skład których wchodzą trzy osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych będące pielęgniarką systemu lub ratownikiem medycznym; (c) motocyklowe jednostki ratunkowe, w skład których wchodzi co najmniej jedna osoba uprawniona do wykonywania medycznych czynności ratunkowych będąca lekarzem systemu, pielęgniarką systemu lub ratownikiem medycznym.
lotniczy zespół ratownictwa medycznego składa się z co najmniej trzech osób, w tym z co najmniej jednego pilota zawodowego, lekarza systemu oraz ratownika medycznego lub pielęgniarki systemu. Lotniczy zespół ratownictwa medycznego jest wyposażony w specjalistyczny środek transportu sanitarnego, spełniający cechy techniczne i jakościowe określone w Polskich Normach przenoszących europejskie normy zharmonizowane oraz wymogi określone w ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze.

Powiązane opracowania:
Pomoc doraźna i ratownictwo medyczne w 2025 roku (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/pomoc-dorazna-i-ratownictwo-medyczne-w-2025-r-,14,10.html)
Zdrowie i ochrona zdrowia w 2024 roku (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/zdrowie-i-ochrona-zdrowia-w-2024-r-,1,15.html)
Zeszyt metodologiczny. Statystyka zdrowia i ochrony zdrowia – sprawozdawczość GUS (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/zeszyt-metodologiczny-statystyka-zdrowia-i-ochrony-zdrowia-sprawozdawczosc-gus,21,2.html)

Temat dostępny w bazach danych:
Bank Danych Lokalnych -> Ochrona zdrowia, opieka społeczna i świadczenia na rzecz rodziny (https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/temat)
Dziedzinowe Bazy Wiedzy -> Społeczeństwo -> Zdrowie i ochrona zdrowia (https://dbw.stat.gov.pl/dashboard/214)

Opracowanie:
Urząd Statystyczny w Krakowie
Ośrodek Statystyki Zdrowia i Ochrony Zdrowia
ul. Kazimierza Wyki 3, 31-223 Kraków
tel. +48 12 41 56 011
https://krakow.stat.gov.pl